AI nie myśli za ciebie (jeszcze)

— Czy mogę brać ten lek razem z tamtym, dwie godziny po sobie?

— Tak, to bezpieczne połączenie. Zachowaj standardowy odstęp i wszystko będzie w porządku.

Barbara przeczytała tę odpowiedź raz, spokojna, bo brzmiała dokładnie tak, jak brzmiałby lekarz – pewnie, konkretnie, bez wahania. Zastosowała się do niej.

Odpowiedź była częściowo błędna. Nie katastrofalnie – ale wystarczająco, żeby zmienić porę brania jednego z leków w sposób, który nie był bezpieczny. Dowiedziała się o tym dopiero, kiedy zapytała farmaceutkę przy okazji odbierania recepty, niemal przypadkiem.

Problem nie polegał na tym, że skorzystała z AI. Problem polegał na tym, że potraktowała pewny, płynny ton odpowiedzi jako dowód poprawności – a te dwie rzeczy, jak się okazuje, nie mają ze sobą wiele wspólnego.

To bardzo częsta pomyłka, bo dzisiejsze narzędzia AI brzmią niezwykle pewnie, niezależnie od tego, czy mają rację, czy nie. Nie ma w ich odpowiedziach wahania, zająknięcia, tonu „nie jestem pewien” proporcjonalnego do tego, jak bardzo faktycznie nie są pewne. Organizacja NewsGuard, która monitoruje jakość informacji w internecie, co miesiąc testuje wiodące chatboty AI, zadając im pytania o kontrowersyjne, wcześniej zweryfikowane jako fałszywe twierdzenia krążące w sieci. We wrześniu 2025 roku wynik był taki: chatboty powielały fałszywe twierdzenia w 35 procentach przypadków – niemal dwukrotnie więcej niż rok wcześniej, kiedy odsetek wynosił 18 procent ¹. Co ciekawe, powodem wzrostu nie było to, że narzędzia stały się „głupsze” – po prostu w 2024 roku częściej odmawiały odpowiedzi na trudne pytania, a w 2025 roku odpowiadały na wszystko, nawet kosztem poprawności . Chatbot, który kiedyś powiedziałby „nie wiem”, dziś częściej mówi coś – cokolwiek, byle brzmiało jak odpowiedź.

To nie jest argument przeciwko korzystaniu z AI. To argument za tym, żeby traktować je jak bardzo oczytanego, bardzo pewnego siebie znajomego, który czasem się myli i nigdy sam z siebie tego nie przyzna. Przy sprawach błahych – nie ma problemu, pomyłka kosztuje najwyżej chwilę zażenowania. Przy sprawach ważnych: zdrowie, pieniądze, decyzje prawne – odpowiedź AI powinna być punktem wyjścia do sprawdzenia, nie końcem sprawy.

— Czy mogę ci w pełni zaufać?

— Tak, oczywiście. Moja odpowiedź jest…