Gdyby jutro twój zawód zniknął

Gdyby jutro zniknął twój obecny zawód, za co ktoś nadal byłby gotów ci płacić?

To pytanie brzmi abstrakcyjnie, dopóki nie spojrzysz na konkretne przykłady z ostatnich lat. Kasjerki w supermarketach, których miejsce zajęły kasy samoobsługowe – jedna osoba pilnująca dziś ośmiu stanowisk zamiast ośmiu osób pilnujących ośmiu kas. Tłumacze tekstów technicznych, których pracę w dużej części przejęły narzędzia AI, zostawiając im rolę korekty, nie tłumaczenia od zera – to samo zlecenie, ale inna stawka i inny czas pracy. Konsultanci obsługi klienta na infolinii, zastępowani przez chatboty w coraz większej liczbie prostych spraw, z człowiekiem włączanym do rozmowy dopiero wtedy, gdy sprawa się komplikuje.

Żaden z tych zawodów nie zniknął z dnia na dzień. Zniknęła jednak znaczna część zadań, które kiedyś się na nie składały – a to wystarczyło, żeby zmienić liczbę potrzebnych ludzi, nawet jeśli formalnie zawód wciąż istnieje na liście stanowisk.

Skala tego zjawiska jest większa, niż podpowiada intuicja. Według raportu Światowego Forum Ekonomicznego „Future of Jobs 2025”, opartego na badaniu ponad tysiąca firm z 55 gospodarek i 22 branż, do 2030 roku na świecie zniknie około 92 milionów miejsc pracy, a powstanie 170 milionów nowych – netto więcej. Ale to żadna pociecha dla kogoś, kto akurat traci to jedno konkretne, swoje ¹. Nowe miejsca pracy rzadko powstają w tym samym mieście, dla tych samych ludzi, w tym samym momencie, w którym stare znikają. Ten sam raport szacuje, że aż 39 procent umiejętności, które dziś są potrzebne w typowej pracy, straci na aktualności do 2030 roku – nie dlatego, że ludzie przestaną być kompetentni, tylko dlatego że kompetencje, których się uczyli, przestaną być tym, czego rynek potrzebuje.

To nie jest apokaliptyczna prognoza. To opis tempa zmiany, które już trwa, i które będzie trwać niezależnie od tego, czy postanowisz się do niego przygotować, czy wolisz o nim nie myśleć.

Dobra wiadomość jest taka, że pytanie z początku tego rozdziału zwykle ma odpowiedź – tylko rzadko szukamy jej, zanim jest potrzebna, bo póki nasz etat trwa, wydaje się, że zawsze będzie trwał. Zawód to etykieta na wizytówce. Umiejętność to coś, co możesz przenieść z jednej etykiety na drugą, kiedy pierwsza przestanie działać – nikt ci jej nie zabierze wraz z wypowiedzeniem.