Umiejętność, która nie zależy od dyplomu

Awaria prądu w całym bloku, wieczorem, w środku zimy. W jednym mieszkaniu siedzi analityk finansowy z dwoma dyplomami, świetną pensją i zupełnie bezradny wobec bezpiecznika, który wywalił po raz trzeci tego wieczoru. Po ciemku, ze świecą w jednej ręce i telefonem z latarką w drugiej, próbuje sobie przypomnieć, gdzie w ogóle jest skrzynka. W innym mieszkaniu jego sąsiad, elektryk z zawodu, w dziesięć minut znajduje przyczynę i naprawia usterkę – nie tylko u siebie, ale i w dwóch innych mieszkaniach na klatce, zanim ktokolwiek zdąży zadzwonić po pogotowie energetyczne.

To wyimaginowany, ale realistyczny obrazek tego, co dzieje się codziennie w tysiącach polskich domów. Dobrze pokazuje coś, o czym łatwo zapomnieć w świecie, gdzie prestiż zawodowy zwykle kojarzy się z dyplomem, garniturem i biurem: umiejętności praktyczne mają wartość, która nie znika w kryzysie – często wręcz rośnie, bo w chwili awarii nikogo nie interesuje, ile kto ma dyplomów, tylko kto potrafi naprawić to, co się popsuło.

Polska ma dziś poważny, dobrze udokumentowany problem z brakiem fachowców. Według „Barometru zawodów” – dorocznej, ogólnopolskiej prognozy rynku pracy – elektrycy, elektromechanicy i elektromonterzy znajdują się w gronie 23 zawodów deficytowych w skali całego kraju, z niedoborem odczuwalnym w 294 z 380 powiatów ¹. Szacunki mówią o brakach rzędu kilkunastu tysięcy specjalistów rocznie, a w najbardziej alarmujących analizach branżowych – nawet do 200 tysięcy . Podobnie wygląda sytuacja hydraulików, spawaczy, dekarzy i kierowców ciężarówek – na każdego z nich czeka więcej zleceń niż rąk do pracy, a ceny usług rosną dokładnie tak, jak rosną ceny wszystkiego, czego jest za mało.

To nie przypadek, tylko efekt wieloletniego trendu: coraz mniej młodych ludzi wybiera szkoły zawodowe i techniczne, coraz więcej idzie na studia, licząc na biurową karierę, a doświadczeni fachowcy emigrują albo przechodzą na emeryturę szybciej, niż przybywa nowych, którzy mogliby ich zastąpić.

Nie chodzi o to, żeby porzucić swój obecny zawód i zostać elektrykiem. Chodzi o to, żeby zauważyć, że praktyczna umiejętność – taka, którą można pokazać, a nie tylko opisać w CV – jest twardą walutą, niezależnie od tego, co się dzieje na rynku pracy biurowej. Umiejętności, które da się zademonstrować w pięć minut, rzadko tracą wartość tak szybko, jak umiejętności, które da się opisać tylko na papierze.